गृहम् › दालः मसूरिका च › जम्बू-राजमाषः

जम्बू-राजमाषः

Name: जम्बू-राजमाषः
Prep time: 10 min
Cook time: 45 min
Total time: 55 min
Yield: 3 servings
Cuisine: North Indian
Ingredients: १ चषकः जम्बू-राजमाषः (लघु-रक्त-राजमाषः), रात्रौ क्लेदितः; ३.५ चषकाः जलम्; १/४ लघुचमसः हिङ्गु; १ लघुचमसः लवणम्; १ लघुचमसः सर्षपतैलम्; १ मध्यमः रक्तपलाण्डुः, मसृणपिष्टः; १ मध्यमा रक्तवार्ताकी, कर्तिता; २ हरितमरीचिके; १/२ लघुचमसः लवणम् (रुच्यनुसारम्); १/२ लघुचमसः रक्तमरीचिकाचूर्णम्; १/२ लघुचमसः हरिद्राचूर्णम्; १ लघुचमसः अखण्ड-धान्यकबीजानि (साबुत धनिया); सद्यानि धान्यकपत्राणि, कर्तितानि (वैकल्पिकम्)

केवलं १ लघुचमसमितेन सर्षपतैलेन सह मसालेदार-रक्तवार्ताकी-रसे मन्दपक्वाः स्निग्धाः जम्बू-राजमाषाः।

⏱️ प्रस्तुतिसमयः: 10 min 🔥 पाककालः: 45 min ⏰ सम्पूर्णः कालः: 55 min 🍽️ सेवनम्: 3 ⭐ Easy 📊 240 कल्/सेविका

North Indian दालः मसूरिका च

Recipe Editor

Edit the live recipe

English Title Hindi Title

Tagline

Category Cuisine

Difficulty Servings Prep Cook Oil (tsp)

Oil Type

Description Hindi Description

Tags Health Highlights

Maa ka Tip Hindi Maa ka Tip

Ingredients Instructions

Advanced translation JSON

Use this only when you need to edit `_i18n` fields beyond the Hindi-first inputs above.

Featured on home page Published publicly

🫒

तैलप्रयोगः

🟢 1 tsp Mustard Oil तैलहीनः

✅ जम्बू-राजमाषेभ्यः प्रचुरं प्रथिनम् ✅ अल्पस्नेहः — प्रतिसेवनं केवलं १/३ लघुचमसः सर्षपतैलम् ✅ आहारतन्तुभिः समृद्धः ✅ लोहतत्त्वस्य खनिजानां च उत्तमः स्रोतः

सामग्रीः

3 srv

क्वथनाय

१ चषकः जम्बू-राजमाषः (लघु-रक्त-राजमाषः), रात्रौ क्लेदितः
३.५ चषकाः जलम्
१/४ लघुचमसः हिङ्गु
१ लघुचमसः लवणम्

मसाला-निर्माणाय

१ लघुचमसः सर्षपतैलम्
१ मध्यमः रक्तपलाण्डुः, मसृणपिष्टः
१ मध्यमा रक्तवार्ताकी, कर्तिता
२ हरितमरीचिके
१/२ लघुचमसः लवणम् (रुच्यनुसारम्)
१/२ लघुचमसः रक्तमरीचिकाचूर्णम्
१/२ लघुचमसः हरिद्राचूर्णम्
१ लघुचमसः अखण्ड-धान्यकबीजानि (साबुत धनिया)

अलङ्करणाय

सद्यानि धान्यकपत्राणि, कर्तितानि (वैकल्पिकम्)

अनुदेशाः

जम्बू-राजमाषान् प्रभूते जले प्रक्षाल्य रात्रौ (८-१० घण्टाः यावत्) क्लेदयन्तु। क्लेदनजलं निष्कासयन्तु।

क्लेदितान् राजमाषान् बाष्पस्थाल्यां स्थापयन्तु। तस्मिन् ३.५ चषकपरिमितं नूतनजलं, हिङ्गु, १ लघुचमसपरिमितं लवणं च योजयन्तु। पिधानं बद्ध्वा मन्दाग्नौ प्रायः ६ सीत्कारं यावत् राजमाषाणां कोमलतां यावत् पचन्तु।

लोहपात्रे १ लघुचमसपरिमितं सर्षपतैलं तप्तं कुर्वन्तु। पिष्टं पलाण्डुफेनं योजयित्वा मध्यमज्वालायां तावत् भर्जयन्तु यावत् तत् मन्द-स्वर्ण-रक्तवर्णं न भवति।

मिश्रकपात्रे कर्तितं रक्तवार्ताकीं, हरितमरीचिकाः, रक्तमरीचिकाचूर्णं, हरिद्राचूर्णं, अखण्ड-धान्यकबीजानि, १/२ लघुचमसपरिमितं लवणं च एकत्र कुर्वन्तु। पिष्ट्वा एकं मसृणं, उज्ज्वल-नारङ्ग-रक्तवर्णं पिष्टं निर्मान्त्व।

भर्जिते पलाण्डौ एतत् रक्तवार्ताकी-मसाला-पिष्टं योजयन्तु। मध्यमज्वालायां ५-७ निमेषान् यावत् सम्यक् चालयन्तः पचन्तु, यावत् मिश्रणं सान्द्रं न भवति तथा तस्य आमगन्धः न गच्छति।

प्रथमं केवलं पक्वान् राजमाषान् पात्रे योजयन्तु। दर्व्याः पृष्ठभागेन पात्रस्य पार्श्वेषु राजमाषाणां कञ्चित् भागं मन्दं मर्दयन्तु yeन रसः सान्द्रः भवेत्। ततः अवशिष्टान् राजमाषान् तस्य पक्वजलेन (हिङ्गुजलेन) सह योजयन्तु।

सम्यक् चालयित्वा व्यञ्जनं मन्दाग्नौ १०-१५ निमेषान् यावत् मन्दं पचन्तु यावत् रसः समृद्धः, सान्द्रः, एकजीवश्च न भवति। सद्यः कर्तितैः धान्यकपत्रैः अलङ्कृत्य उष्णम् उपहरन्तु।

रसोई की झलक | From the Kitchen

👩‍🍳

मातुः विशिष्टा युक्तिः

"पिष्टचूर्णस्य स्थाने सर्वदा अखण्डानि धान्यकबीजानि रक्तवार्ताक्या सह पिषन्तु। एतत् सद्यः सुगन्धं ददाति यत् जम्बू-राजमाषाय उत्तमं भवति। अतिरिक्ततैलं वा क्षीरसारं विना रसस्य प्राकृतिकसान्द्रतार्थं राजमाषाणां कञ्चित् भागं मर्दयितुं रहस्यम् अस्ति।"

📊 पोषणतथ्यानि

प्रतिसेवनम् (सेवनम् 3)

240

उष्मांकः

16g

प्रोटीनम्

स्थूलः

41g

कार्बोहाइड्रेट्स्

10g

तन्तुः

अस्याः पाकविधिः विषये

अल्पतैलयुक्तः, प्रथिन-प्रचुरः, लघुरक्तवर्णैः जम्बू-राजमाषैः निर्मितः उत्तरभारतीयः पारम्परिकः आहारः। रात्रौ क्लेदिताः तथा हिङ्गु-मिश्रिते जले बाष्पस्थाल्यां पक्वाः एते राजमाषाः, सद्यः पिष्टैः पलाण्डु-रक्तवार्ताकी-मसाले तथा अखण्ड-धान्यकैः सह मन्दं पच्यन्ते। ३ जनेभ्यः केवलं १ लघुचमसमितेन सर्षपतैलेन सह, पाकसमये राजमाषाणां कञ्चित् भागं किञ्चित् मर्दयित्वा अस्य रसः प्राकृतिकरूपेण सान्द्रः क्रियते। लघुः, सुखदः, पोषकतत्त्वैः समृद्धश्च।